BİLİNÇALTI ANALİZİ

İnsan her davranışının nedenini bilmez. Bazen bir şeyi yapmak istediğimiz halde yapamayız; bazen istemediğimiz halde aynı davranışı tekrarlarız. Bazı insanlara, olaylara ya da durumlara verdiğimiz tepkilerin neden bu kadar güçlü olduğunu anlamakta zorlanabiliriz. Çünkü davranışlarımızı yalnızca bilinçli düşüncelerimiz değil, geçmiş deneyimlerimiz sonucunda öğrendiğimiz ve zaman içinde otomatikleşen zihinsel ve duygusal süreçler de etkiler.

Bilinçaltı analizi, kişinin bugün yaşadığı bir sorun, duygu, düşünce ya da tekrarlayan davranıştan hareket ederek bunun altında bulunan öğrenilmiş inançları, çağrışımları, duygusal bağlantıları ve davranış örüntülerini araştırmaya yönelik bir yöntemdir.

Çocukluk döneminden itibaren yaşadığımız deneyimler yalnızca anılarımızı oluşturmaz. Kendimiz, diğer insanlar ve hayat hakkında bazı sonuçlara ulaşmamıza da neden olur. “Ben yeterli değilim”, “İnsanlara güvenilmez”, “Sevilmek için güçlü olmalıyım”, “Hata yaparsam değerimi kaybederim” gibi düşünceler zaman içerisinde kişinin farkında olmadan yaşamını yönlendiren kabullere dönüşebilir.

Bu kabuller her zaman bilinçli olarak hatırlanmaz. Ancak kişinin ilişkilerinde yaptığı seçimlerde, kendisine koyduğu sınırlarda, başarı ve başarısızlığa verdiği anlamda, korkularında, kaçındığı durumlarda ve tekrar eden davranışlarında kendilerini gösterebilirler.

Bu nedenle bilinçaltı analizinde yalnızca “Ne yapıyorum?” sorusuna değil, “Bunu neden yapıyorum?” ve “Bu tepkinin altında ne var?” sorularına da bakılır.

Amaç bilinçaltını gizemli bir alan olarak görmek ya da zihnin içinde saklanmış tek bir nedeni bulmak değildir. İnsan davranışı çoğu zaman tek bir nedenden oluşmaz. Geçmiş deneyimler, öğrenilmiş davranışlar, duygular, ihtiyaçlar, ilişkiler ve kişinin bugün içinde bulunduğu koşullar birbirleriyle bağlantılı olabilir.

Analiz sırasında kişinin kullandığı ifadeler, tekrar eden düşünceler, duygusal tepkiler, çağrışımlar, davranış örüntüleri ve yaşamında tekrar eden durumlar birlikte değerlendirilir. Böylece kişi daha önce otomatik olarak yaşadığı bazı süreçleri fark etmeye başlayabilir.

Fark etmek değişimin başlangıcıdır; ancak tek başına değişim değildir. Kişi bir davranışın nedenini anladığında, o davranışı sürdürüp sürdürmemek konusunda daha bilinçli seçimler yapabilecek bir alan kazanır.

Bilinçaltı analizinin amacı kişinin zihnindeki “olumsuz düşünceleri silmek” ya da onların yerine zorla “pozitif düşünceler yerleştirmek” değildir. Amaç, bugün artık işlevini kaybetmiş düşünce ve davranış biçimlerini fark etmek, bunların nasıl oluştuğunu anlamak ve kişinin bugün için daha sağlıklı seçenekler geliştirebilmesine yardımcı olmaktır.

Kişi kendisini yönlendiren görünmez bağlantıları fark ettikçe yalnızca geçmişini değil, bugün neden böyle düşündüğünü, neden böyle hissettiğini ve neden bazı şeyleri tekrar tekrar yaptığını da daha iyi anlamaya başlar.

Bilinçaltı analizi, zihnin içinde bilinmeyen bir şey aramak değil; bildiğimizi sandığımız kendimize daha yakından bakmaktır.